valid XHTML 1.1     valid CSS 2  any browser

warto przeczytać


Minerały w Świętych Księgach
zobacz duże zdjęcie - 470x600 - 77kB
Od kiedy interesuje się minerałami i kolekcjonuję publikacje na ich temat, ciekawiły mnie różne aspekty tej dziedziny wiedzy. Interesujące jest o jakich minerałach wspominają święte księgi największych religii światowych, czyli judaizmu, chrześcijaństwa i islamu.

Na pytanie, jakie minerały występują w świętych księgach, trudno oczekiwać odpowiedzi, że będą to np. apatyty, epidoty czy diopsydy. Intuicyjnie można by przypuszczać, że może to być sól kamienna. Tu niespodzianka. Tylko w jednym miejscu w Starym Testamencie znalazłem ten minerał. Zamieniła się weń żona Lota (jej imienia Biblia nie podaje), gdy odwróciła się, by zobaczyć, co stało się w Sodomie. Poza tym ani słowa o tej pożądanej od początku historii ludzkości przyprawie. Ani w Biblii, ani w Koranie. W tym przypadku intuicja zawiodła.


TORA

zobacz duże zdjęcie - 600x484 - 34kB
Pierwsze wrażenie związane z minerałami po przeczytaniu pierwszych 5 rozdziałów Starego Testamentu, który w judaizmie nazywa się Torą lub Pięcioksięgiem, to opisy stroju kapłańskiego Aarona i jego następców. Warto zacytować fragment Księgi Wyjścia:
„Zrobili też szaty z drogocennej tkaniny do [pełnienia] służby w przybytku z fioletowej i czerwonej purpury oraz z karmazynu. Zrobili również szaty święte dla Aarona, jak to Pan nakazał uczynić Mojżeszowi. Wykonali efod ze złota, z fioletowej i czerwonej purpury, karmazynu oraz z kręconego bisioru. (..)Obrobili też kamienie onyksowe, osadzone w złote oprawy, z wykutymi na nich, na wzór pieczęci, imionami synów Izraela. Umieścili je na obu naramiennikach efodu jako kamienie pamięci o synach Izraela, jak nakazał Pan Mojżeszowi.

Uczynili też pektorał, wykonany przez biegłych tkaczy w ten sam sposób jak efod [z nici] ze złota, z fioletowej i czerwonej purpury, z karmazynu i z kręconego bisioru. Pektorał był kwadratowy, a długość jego i szerokość wynosiły jedną piędź. Był on podwójnie złożony. Umieścili na nim cztery rzędy drogich kamieni; w pierwszym rzędzie rubin, topaz i szmaragd; w drugim rzędzie granat, szafir i beryl; w trzecim rzędzie opal, agat, ametyst; wreszcie w czwartym rzędzie chryzolit, onyks i jaspis. Były osadzone w oprawach ze złota w odpowiednich rzędach. Kamienie te otrzymały imiona dwunastu synów Izraela; było ich dwanaście według ich imion; były ryte na wzór pieczęci, każdy z własnym imieniem według dwunastu pokoleń. (…)Wykonali dwa złote pierścienie i przymocowali je do obu [górnych] końców pektorału. Wreszcie wykonali jeszcze dwa inne złote pierścienie i przyszyli je do obu naramienników efodu na zewnętrznej stronie, w miejscu spięcia efodu z przepaską (…), jak nakazał Pan Mojżeszowi.”
To tylko fragment Księgi Wyjścia. W dalszej jej części też aż kipi od złota, purpury i kamieni szlachetnych.

Strój arcykapłana był niezwykle bogato zdobiony. W porównaniu do stroju kapłana ubiory żydów, szczególne tych ortodoksyjnych są skromne, pozbawione ozdób. Kobiety nie noszą biżuterii. Obowiązujący od XVIII w. strój męski chasydzki został zachowany, z niewielkimi modyfikacjami do dziś.



BIBLIA

zobacz duże zdjęcie - 452x600 - 58kB
W drugiej części Starego Testamentu (pierwszą częścią jest Pięcioksiąg) też nietrudno znaleźć nazwy minerałów. Tak jak w Torze i tu są to jedynie kamienie szlachetne. W Księdze Kronik, gdzie opisane są dzieje króla Dawida i Salomona są wymieniane złoto i kamienie szlachetne przeznaczone do budowy i ozdoby świątyni. Korony królewskie też są zdobione klejnotami. W Księdze Ezechiela opisana jest świętość za pomocą drogocennych kamieni, a opis boskiego tronu nawiązuje wyglądem do klejnotów. Osobnym tematem ściśle związanym ze szlachetnymi minerałami są opisy przyszłej Jerozolimy. W księdze Tobiasza czytamy:
„Bramy Jerozolimy będą odbudowane z szafirów i szmaragdów, a wszystkie twoje mury z drogich kamieni.(…)Ulice Jerozolimy wyłożone będą rubinami i kamieniami z Orfu”, a w księdze Izajasza: ”Oto Ja osadzę twoje kamienie na malachicie i fundamenty twoje na szafirach. Uczynię blanki twych murów z rubinów, bramy twoje z górskiego kryształu, a z drogich kamieni – cały obwód twych murów”

Do tych tekstów nawiązuje Apokalipsa św. Jana, jedyna część Nowego Testamentu, która opisuje przyszłą Jerozolimę i w której występują szlachetne kamienie. Opis ten trochę różni się w szczegółach od przepowiedni zawartych w Starym Testamencie. Tu jaspis stanowi fundament miasta (nie jak u Izajasza malachit i szafir), a bramy są zbudowane z pereł (a nie jak u Tobiasza z szafirów i szmaragdów, czy jak u Izajasza z kryształu górskiego).

Jakby kontynuacją zawartej w Biblii roli szlachetnych minerałów w życiu religijnym są stroje duchownych i wygląd świątyń, obrazów, przyrządów i naczyń liturgicznych chrześcijańskich, z wyjątkiem wyznań protestanckich, które charakteryzują się niebywałą skromnością. Kamienie szlachetne są też związane z godnościami duchownych chrześcijańskich pierścienie biskupie, kardynalskie, czy też ozdoby patriarchów prawosławnych.


KORAN

zobacz duże zdjęcie - 600x483 - 66kB
Czytając Koran ze zdumieniem i zniecierpliwieniem oczekiwałem opisów szmaragdów, szafirów, diamentów, czy chociażby kryształu górskiego lub jaspisu. Nic z tego. Nie ma tam nawet wzmianki o soli kamiennej, tak w tamtych czasach cennym minerale. W całej świętej księdze islamu znalazłem w jednej surze (55: 56-58) zdanie: „Będą tam dziewice o skromnym spojrzeniu, których nie dotknął przed nimi ani żaden człowiek, ani dżin.(…) Będą one jak rubin i koral.”

Oczywiście mowa w niej jest o tym, co spotka w niebie prawowitego mahometanina. Strój duchownych jak i szeregowych wyznawców islamu jest skromny. Świątynie też przeważnie są pozbawione ozdób z klejnotów (bywają meczety bardzo bogato ozdobione, ale w większości są to przystosowane na meczety dawne kościoły chrześcijańskie). Najważniejszy jest w tych świątyniach kierunek, w jakim mają zwracać się wierni, czyli kierunek Mekki.

W świątyni w centrum Mekki we wschodnim, Czarnym Narożniku, znajduje się tzw. Czarny Kamień (al-hadżar al-aswad), prawdopodobnie meteoryt, największa świętość muzułmanów który według tradycji miał być umieszczony w Kaabie przez archanioła Gabriela. Dlatego być może Mahomet nie usunął go ze świątyni, jak wiele innych ozdób. Do dziś nie ustalono, czy jest to meteoryt żelazny (minerał) czy kamienny.


Ryszard Juśkiewicz

wydrukowano w gazecie targowej - październik 2009 "EXPRESS Interstone 2009"
do góry | powrótA TO HISTORIA • WARTO PRZECZYTAĆ • PYTANIE RETORYCZNE • RADY STARSZEGO KOLEGI