valid XHTML 1.1     valid CSS 2  any browser

do poczytania


Minerały Starej Kamienicy

Zaliczany do Sudetów Zachodnich obszar Kotliny Jeleniogórskiej geologicznie jest częścią ogromnego bloku Karkonosko-Izerskiego zbudowanego z granitów. Uskoki tektoniczne występujące w różnych miejscach Kotliny Jeleniogórskiej, wskazują na to, że jest to zapadlisko, które powstało w wyniku alpejskich ruchów górotwórczych. Obecnie do Kotliny Jeleniogórskiej zalicza się także Wysoczyznę Rybnicy i tereny położone w pobliżu Starej Kamienicy stykające się bezpośrednio z Pogórzem Izerskim. Ten fragment Kotliny Jeleniogórskiej zbudowany jest głównie ze skał metamorficznych: gnejsów oczkowych z żyłami kwarcu i soczewami amfibolitów, granitognejsów laminowanych, leukogranitów, łupków kwarcowo-łyszczykowych; pojawiają się tu też skały serpentynitowe, wapienie dolomityczne i diabazy.

Dla zbieraczy minerałów obszar Kotliny Jeleniogórskiej kojarzy się zazwyczaj z klasycznymi lokalizacjami: Jelenia Góra, Cieplice Śląskie-Zdrój, Staniszów, Mysłakowice, Czarne, Łomnica, Karpniki, Maciejowa, gdzie zazwyczaj natrafiano w obrębie skał granitowych na pegmatyty, z których wydobywano pokaźne okazy kwarcu dymnego, morionu, kwarcu żelazistego, cytrynu czy skaleni; niektóre z tych skaleni o bladoniebieskim kolorze dają efekty iryzacji i określane są mianem kamieni księżycowych, inne dają efekty awenturyzacji obserwowanych radialnie migotliwych refleksów w odcieniach czerwonawych, niekiedy zielonkawych lub żółtawych, są to tzw. kamienie słoneczne. Mimo upływu lat minerały te wciąż można znaleźć w dawnych kamieniołomach, w wykopach poszukiwawczych, a także spacerując po orce na polach, przyglądając się niekiedy odłożonym w stertach przy miedzach głazom można trafić niekiedy nawet na kwarc gwiaździsty.

Mniej popularne pod kątem zainteresowania rejony Kotliny Jeleniogórskiej położone są już w obrębie skał metamorficznych, gdzie np. na styku granitognejsów i gnejsów z diabazami można natrafić na ciekawą mineralizacje kwarcowo-kalcytowo-hematytową (w połączeniu z chalkopirytem i minerałami promieniotwórczymi) - Wojcieszyce i Perła Zachodu.

Podążając jeszcze dalej na zachód dochodzimy w rejon Starej Kamienicy, Nowej Kamienicy, Barcinka i znajdującego się już na styku z Górami Izerskimi Kopańca. W miejscach tych odnajdujemy ślady po dawnych polach górniczych, kamieniołomach, zapomniane lub na nowo odkryte sztolnie i wyrobiska, które niekiedy mogą nas zaskoczyć ciekawymi znaleziskami.

Jedną z ciekawszych lokalizacji jest znajdujący się w Starej Kamienicy stary kamieniołom, w którym, to z powodu występowania skał metamorficznych kontaktujących się tu ze sobą występuje soczewa marmurów kalcytowo-dolomitycznych, występuje tu także strefa z serpentynitami. W kamieniołomie pozyskiwano wapień, o czym czytamy m.in. w historii wsi Stara Kamienica.

W wyrobisku znajduje się też niewielka sztolnia, dziś wypełniona do ok. 50 cm wodą, która być może miała dłuższy przebieg niż obecnie, znajduje się w niej spory obwał, za którym prawdopodobnie mogą kontynuować się ciągi podziemnych chodników.

Stara Kamienica położona jest nad rzeką Kamienicą na wysokości od ok.390 m n.p.m. - do 350 m n.p.m., ciągnie się łańcuchowo na przestrzeni 4 km, od przylegającego doń Kromnowa i do położonego niżej Barcinka. W jej okolicy działają głównie lokalni zbieracze np. Dariusz Jończy, który na przestrzeni kilku lat na tyle sprawnie prowadził poszukiwania występujących w staro-kamienickim łomie minerałów, iż dane mu było pozyskać wraz z małżonką Luizą Jończy wyjątkowe (z tego miejsca) w skali Polski trafienia: pięknie zabarwionego fluorytu, jak i też: epidotu, diopsydu, aktynolitu, granatu, ponadto oryginalnym trafieniem było też znalezienie szamozytu krystalicznego. - W miejscu tym występuje także: kalcyt, hematyt, magnetyt, pirotyn, flagopit, wezuwian, syderyt i minerały grupy azbestu, np. chryzotyl włóknisty.

Na wycieczkę w poszukiwaniu minerałów można także wybrać się na okoliczne pola gdzie można znaleźć okazy kwarcu górskiego, mlecznego, a także granaty i turmaliny.

Minerałów tych szukamy na polach znajdujących się w pobliżu Starej i Nowej Kamienicy, oraz w strefie występowania łupków kwarcowo-łyszczykowych i leukogranitów na górze Kromosz (499m n.p.m.), po obu stronach linii uskoku tektonicznego, w której to strefie występuje podwyższona radiacja związana z występowaniem uranu.

W latach 50-tych w ramach działania Zakładu Przemysłowego w Kowarach o kryptonimie „R-1”, w pobliżu Wojcieszyc, Chromca i Kopańca wykonano szereg rowów poszukiwawczych, a także wydrążono wiele sztolni, w których poszukiwano rud uranowych ze skutkiem pozytywnym i negatywnym w zależności od danego pola poszukiwawczego.

Zbierając zatem np. tzw. „słońca turmalinowe” w pobliżu strefy, gdzie występują leukogranity, musimy liczyć się z tym, że w skałach tych oprócz turmalinu może występować np. radioaktywny autunit, o czym możemy najlepiej przekonać się używając licznika Geigera lub światła UV, w którym niektóre minerały promieniotwórcze dają efekt świecenia. - Pamiętajmy o tym, że nie każdy zebrany kamień czy minerał nadaje się do tego, aby był bezpieczną ozdobą naszej domowej kolekcji.

Wieś i gmina Stara Kamienica w ostatnich latach zyskuje na znaczeniu i rozwija się pod kątem agroturystycznym, będąc już w Starej Kamienicy, koniecznie trzeba zobaczyć ruiny średniowiecznego Zamku w Starej Kamienicy, „Barokową Bramę” wiodąca do folwarku z 1705 roku ozdobioną herbami i rzeźbą Herkulesa. – Wzniesiony w XIII w i przebudowywany później kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela, barkową plebanię z 1poł. XVIIIw. Z pozostałych godnych uwagi budynków należy zobaczyć murowaną stację kolejową z przełomu XIX/XX w., ulokowaną na czynnej do tej pory trasie Jelenia Góra – Zgorzelec, młyn wodny i liczny zespół wiejskich budowli mieszkalnych i gospodarczych z XIX i XXw.

Przez Starą Kamienicę poprowadzony jest żółty szlak turystyczny, wiodący od strony Gór Izerskich w kierunku wsi Rybnica, w której także znajdują się interesujące ruiny średniowiecznego zamku.

Jan Wieczorek

do góry | powrótDO OBEJRZENIA • DO POCZYTANIA