valid XHTML 1.1     valid CSS 2  any browser

do poczytania


Paleontologiczne sensacje

Co pewien czas na łamach gazet i w informacjach internetowych można przeczytać o nowych, sensacyjnych odkryciach paleontologicznych, jak to podane przez agencję AFT i przedrukowane wyżej. Niestety przeważnie są to odkrycia najważniejsze dla ich odkrywców, ale wnoszące niewiele do ogólnoświatowej nauki. Niedawno pasjonowaliśmy się odkryciem śladów dinozaura w jednym z kamieniołomów. To ciekawe, ale są to któreś z kolei tropy znane wcześniej na różnych stanowiskach. Przed kilkoma miesiącami gazetową sensacją było odkrycie skamieniałych jaj dinozaurów w jednej z chińskich prowincji. Co odkrycie to wniosło do światowej nauki? Niewiele. Potwierdziło, że dinozaury były jajorodne. Podobnych skamieniałości tylko na pustyni Gobi znaleziono kilkanaście. Podobnie z odkryciem pancerza pancernika żyjącego przed epoką lodowcową znalezionego koło Buenos Aires. Wszystkie te znaleziska są jednymi z wielu, być może trochę lepiej zachowanymi niż inne, znane wcześniej nauce. Są jednak takie odkrycia, które autentycznie poszerzają wiedzę na temat świata, który dawno przeminął. Takim naukowym sukcesem było znalezienie niedawno w Lisowicach szczątków zwierzęcia, nie znanego dotychczas nauce, czyli olbrzymiego prassaka, który żył w czasach dinozaurów .

Miejsce znalezienia Lisowicia bojani kopalnia gliny w Lisowicach. Foto Instytut Paleobiologii PAN.

Na czym polega znaczenie i wielkość tego odkrycia dla światowej nauki?

Po pierwsze, odkryte zwierzę , nazwane Lisowicia bojani , należało do wymarłej grupy gadów ssakokształtnych (dicynodontów) , do której należą ssaki i ich przodkowie. Żyło ono 210 – 205 mln lat temu, kiedy na Ziemi żyły olbrzymie dinozaury roślinożerne. Dotychczas uważano, że zwierzęta z tej grupy wymarły dawno przed pojawieniem się wielkich dinozaurów. Odkrycie zaprzeczyło tej uznawanej powszechnie tezie.

Dr Grzegorz Niedźwiedzki i dr hab. Tomasz Sulej podczas prac wykopaliskowych. Fot. Instytut Paleobiologii PAN

Po drugie, dotychczas uważano, że przodkowie ssaków miały bardzo niewielkie rozmiary, a na podstawie odkrytych skamieniałości można przyjąć, że Lisowicia bojani miała około 2,6 m wysokości, 4,5 m długości i ważyły do 8 ton.

Foto upload.wikimedia.org © Creative Commons

Tak wygląda prawdziwe odkrycie o dużym naukowym znaczeniu. Na koniec należy dodać, że odkrywcami Lisowicia bojani prof.dr hab. Tomasz Sulej z Instytutu Paleobotaniki PAN i dr Grzegorz Niedźwiecki z Uppsala Universytet.

O innym ważnym odkryciu poinformował dr Piotr Szarek z Państwowego Instytutu Geologicznego, prowadzący od 20 lat paleontologiczne prace poszukiwawcze na terenie gminy Łagów pod Kielcami , w miejscowości Płucki. W styczniu b.r. znaleziono tam szczątki dunkleosteusów, ogromnych ryb pancernych sprzed około 370 mln lat (dewon). Odkopane 3 szkielety mają długość 6-7 m.

Rekonstrukcja wyglądu i szkieletu lisowicii. Źródło Instytut Paleobiologii PAN

Ryby te nie posiadały zębów, a ich funkcję pełniły samoostrzące się krawędzie szczęk. Za każdym otworzeniem i zamknięciem pyska ryby ocierały się o siebie ostrząc krawędzie i w każdej chwili gotowe były do przecinania swoich ofiar.

Na czym polega znaczenie i wielkość tego odkrycia dla światowej nauki?

To pierwsze znalezisko dotyczące dunkleosteusa w Europie, co do którego nie ma żadnych wątpliwości. Dotychczas szkielety tych pancernych ryb, znajdujących się na szczycie piramidy pokarmowej w okresie dewonu, znane były z wykopalisk w Cleveland w stanie Ohio (USA). Nie wszystkie tam odkryte skamieniałości były zachowane w stanie, który bezspornie potwierdzał, że są to ryby dunkleosteusa.

Słoń i lisowicia. Źródło Instytut Paleobiologii PAN

Po tym odkryciu burmistrz Łagowa zapowiedział rozpoczęcie działań zmierzających do pozyskania funduszy unijnych na stworzenie w gminie Centrum Przyrodnicze Prehistorii, w którym docelowo eksponowane byłyby wyniki badań paleontologicznych w miejscowości Płucki. Centrum będące znaczącym ogniwem światowej paleontologi

Ryszard Juśkiewicz

do góry | powrótDO OBEJRZENIA • DO POCZYTANIA